-A +A

Van alle steden in Frankrijk en Navarre die hun houten bouwwerken hebben behouden, is Troyes misschien wel de stad met het meest uitgebreide, meest dichte, meest homogene, best bewaarde of het best gerestaureerde erfgoed. Deze ongelooflijke verzameling van vakwerkhuizen uit de Middeleeuwen en de Renaissance leek ooit verdwenen, maar is vandaag de dag de trots van deze plaats in de champagnestreek. Zijn pittoreske stijl en zijn afwisselende kleuren laten ook de metamorfose zien van een stad waarvan nog minstens 100 hoofdstukken moeten worden geschreven.

Wie door de straten van Troyes wandelt zal versteld staan van de buitengewone hoeveelheid vakwerkhuizen die het landschap vormen. De stad heeft zonder twijfel een van de mooiste en rijkste verzamelingen van dit type huizen, de “vakwerkhuizen”. Het zijn de karakteristieke balken - verticaal, horizontaal of diagonaal - die het skelet van het bouwwerk tonen.

Ook wel het houten geraamte genoemd. En toch was dit onschatbare erfgoed bijna verloren gegaan. Oorspronkelijk is het zelfs een gevolg van een rampzalige gebeurtenis in de stad! De hoeveelheid houten huizen die vandaag te bewonderen zijn, zijn in feite gebouwd na de grote brand van mei 1524. Deze gigantische brand verwoestte een kwart van de stad, waarbij zo'n 1.500 huizen in as opgingen en waardoor ongeveer 7.500 personen dakloos werden. Als we naar de huidige plattegrond van de stad kijken, dan woedde de brand ongeveer vanaf boulevard Victor-Hugo tot aan rue Louis-Ulbach, en van rue du Palais-de Justice tot aan boulevard du 14-Juillet. De brand liet het dichtstbevolkte deel van de stad in as opgaan, de buurt van de rijke handelaren, en spaarde de kerken onderweg niet. Maar zodra de brand werd overmeesterd, wat meer dan twee dagen duurde, legden de Troyens zich toe op de wederopbouw van hun stad.

De rijksten onder de inwoners gebruikten steen voor de bouw van prachtige villa's die we nog steeds kunnen bewonderen. De minder goed bedeelden kozen voor een wederopbouw die identiek was aan hun voorgaande huizen. Deze huizen met houten delen die werden opgetrokken in de Renaissance behouden hun middeleeuwse inspiratie, wat de stad zijn bijzondere charme geeft. Deze eeuw wordt zonder aarzeling de ‘mooie 16e eeuw’ genoemd, een eeuw met een artistieke, culturele en architecturale explosie.

Maar het is onjuist om te denken dat hout door de eeuwen heen de prestige heeft genoten die het vandaag de dag heeft. We hebben het al eerder gezegd: het hout, en in het bijzonder het eikenhout dat in de bossen in de omgeving rijk vertegenwoordigd is, is eerder het hout van de volksklassen. Onbrandbaar - de inwoners van Troyes zijn goed geplaatst om het te weten, zij waarvan hun stad meerdere keren ten prooi is gevallen aan het vuur(1) - hout heeft een slechte reputatie.

Volgend op het edict van Sully aan het begin van de 17e eeuw heeft men besloten om het hout te maskeren, om het te bedekken met deze lelijke beschermende korst die op enkele huizen nog zichtbaar is, in afwachting van hun herstel. Na de Tweede Wereldoorlog leed Troyes aan een zeer slecht imago. Bedorven door het vuil en de ouderdom was het op sommige plaatsen een echte beerput. Vervallen, slecht onderhouden, de huizen waren in een uiterst slechte staat. De krottenwijken stapelden zich op en men sprak over een ‘onbewoonbare eilanden'. Er was geen andere oplossing dan de meest miserabele buurten op te offeren om een modern comfort te kunnen bieden. Er voltrok zich een slachting van vakwerkhuizen, die veel slachtoffers maakte, met name onder de oudsten van de huizen.

Het verleden rigoureus met de grond gelijk maken? Er waren er die dat weigerden. De voorvechters van het erfgoed stonden op tussen het puin om deze veldslag een halt toe te roepen en te redden wat er nog te redden viel. Dit alles vindt plaats aan het einde van de jaren 50 en het begin van de jaren 60. De reddingsorganisatie van het oude Troyes, omgedoopt tot Sauvegarde et Avenir de Troyes (redding en toekomst van Troyes) verscheen ten tonele en ging niet meer weg. De voorstanders maakten zich sterk om de opeenvolgende gemeentebesturen te overtuigen om niet alleen het hele erfgoed van Troyes dat met uitsterven werd bedreigd te sparen, maar vooral ook om het zijn glans van weleer terug te geven. Vijftig jaar na de eerste stappen van deze organisatie kan er gezegd worden dat deze strijd niet voor niets is geweest. Er is zelfs veel meer voor elkaar gekregen dan werd gehoopt!

(1) De inwoners van Troyes hebben lang in de vrees van vuren gewoond. De geschiedenis van de stad wordt inderdaad gekenmerkt door de verwoestende branden. Recent nog, viel het spook van de woestenij in op het hart van Troyes en zijn inwoners. In januari 1985 brandde een hele blok huizen af in Saint-Urbain wijk: 11 woongelegenheden en 16 handels werden in de as gelegd. We zijn in januari, de thermometer geeft 29 graden aan! Het is een homerische strijd tussen vuur en ijs. Het water van de brandweer vervriest in de leidingen. De nationale radiozenders staan in vuur en vlam: het hele historische centrum van Troyes zou afgebrand zijn.

Gelukkig is er niets van aan! Maar Troyes kreeg het warm. En koud.